Η νέα στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή προκαλεί έντονους τριγμούς στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με την τιμή του πετρελαίου να σημειώνει απότομη άνοδο και τους αναλυτές να προειδοποιούν για πιθανή εκτόξευση πάνω από τα $90 ανά βαρέλι – ή και τα $100 σε ακραία σενάρια. Η αβεβαιότητα εντείνεται καθώς οι φόβοι για επέκταση της σύγκρουσης Ισραήλ–Ιράν αυξάνονται, με το οικονομικό ρίσκο να γίνεται πλέον διεθνές.
Την Παρασκευή, η τιμή του West Texas Intermediate (WTI) και του Brent αυξήθηκε κατά 7%, φτάνοντας κοντά στα $73 και $74 αντίστοιχα, παρά το γεγονός ότι είχαν προηγηθεί ακόμη μεγαλύτερα νυχτερινά ράλι. Το αρχικό σοκ είχε εκτοξεύσει την τιμή πάνω από 13% σε μερικές ώρες, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια άνοδο εδώ και μήνες. Η απότομη αντίδραση αντανακλά τους φόβους ότι η στρατιωτική δράση κατά του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια προσφορά ενέργειας.
Σύμφωνα με αναλυτές μεγάλων επενδυτικών οίκων, ένα ευρύτερο και παρατεταμένο επεισόδιο θα μπορούσε να μειώσει την παραγωγή του Ιράν έως και κατά 1,75 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως για διάστημα έξι μηνών. Παρά την πιθανή αύξηση παραγωγής από άλλες χώρες του ΟΠΕΚ+, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η προσφορά δεν αναμένεται να καλύψει πλήρως τη διαφορά.
Η πιθανότητα εμπλοκής περισσότερων κρατών ή ακόμα και ενός κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ –απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου– έχει σημάνει συναγερμό στους επενδυτές. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή του Brent πάνω από τα $100, επαναφέροντας μνήμες από προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις.
Ωστόσο, παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η άνοδος της τιμής θα είναι προσωρινή. Η μακροχρόνια παραμονή του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα θεωρείται απίθανη, καθώς θα οδηγήσει σε καταστροφή της ζήτησης. Η παγκόσμια οικονομία, ήδη επιβαρυμένη από τον πληθωρισμό και τις αυξήσεις επιτοκίων, δεν μπορεί να αντέξει μακροχρόνια ενέργεια με τόσο υψηλό κόστος.
Ορισμένοι ειδικοί σημειώνουν ότι ακόμα και το επίπεδο των $90 είναι δύσκολα βιώσιμο: οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις θα αρχίσουν να μειώνουν την κατανάλωση, κάτι που με τη σειρά του θα φρενάρει τη ζήτηση και θα επαναφέρει τις τιμές σε πιο «λογικά» επίπεδα. Αυτή η δυναμική αποτελεί τον βασικό λόγο για τον οποίο μεγάλοι παίκτες της αγοράς θεωρούν πως η άνοδος είναι πιο πολύ αποτέλεσμα πανικού παρά μια νέα σταθερή τάση.
Η πολιτική διάσταση δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η αντίδραση του Ιράν περιλάμβανε επιθέσεις με drones εναντίον ισραηλινών στόχων, ενώ χαρακτηρίζει τα χτυπήματα “κήρυξη πολέμου” σε επίσημη επιστολή προς τον ΟΗΕ. Παράλληλα, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ κάλεσε την Τεχεράνη μέσω ανάρτησης να διαπραγματευτεί, στέλνοντας το μήνυμα ότι επιδιώκεται αποκλιμάκωση.
Το ερώτημα που πλανάται είναι αν η αγορά πετρελαίου έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει ομαλά σε ένα γεωπολιτικό περιβάλλον τόσο έντονα φορτισμένο. Οι επενδυτές προσαρμόζονται, αλλά το ρίσκο παραμένει. Ο επόμενος μήνας θα δείξει αν οι προβλέψεις για σταθεροποίηση ισχύουν — ή αν η παγκόσμια αγορά ενέργειας βαδίζει προς μια νέα περίοδο σοβαρής αστάθειας.
