Η προειδοποίηση της πρωθυπουργού της Ιαπωνίας, Sanae Takaichi, ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να δράσει απέναντι σε «κερδοσκοπικές και αφύσικες κινήσεις» του γεν, έρχεται σε μια στιγμή έντονης αναταραχής για τις ιαπωνικές αγορές. Το γεν αποδυναμώνεται σταθερά, με το δολάριο να ξεπερνά τα 155 γεν, ενώ οι αποδόσεις των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων κινούνται σε επίπεδα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητα.
Η ρητορική της Τakaichi ακολουθεί ένα γνώριμο μοτίβο: επίσημος σεβασμός στις αγορές, συνδυασμένος με έμμεσες απειλές παρέμβασης. Ιστορικά, τέτοιες δηλώσεις λειτουργούν περισσότερο ως προειδοποιήσεις προς τους traders παρά ως ένδειξη πραγματικής αλλαγής πολιτικής. Οι λεγόμενοι «έλεγχοι ισοτιμιών» συχνά προηγούνται άμεσων παρεμβάσεων, χωρίς όμως να αλλάζουν τη μακροπρόθεσμη πορεία του νομίσματος.
Η Ιαπωνία έχει δοκιμάσει επανειλημμένα την παρέμβαση στις αγορές συναλλάγματος. Το 2024 δαπάνησε σχεδόν 100 δισ. δολάρια για στήριξη του γεν όταν η ισοτιμία πλησίασε τα 160 ανά δολάριο. Το αποτέλεσμα ήταν, στην καλύτερη περίπτωση, προσωρινό. Οι αγορές υποχώρησαν για λίγο, αλλά σύντομα επανήλθαν στην προηγούμενη τάση. Αυτό δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά κανόνα. Οι νομισματικές παρεμβάσεις δεν αλλάζουν τα θεμελιώδη μεγέθη μιας οικονομίας.
Το πρόβλημα της Ιαπωνίας δεν είναι οι «κερδοσκόποι», αλλά ο συνδυασμός αυξανόμενου πληθωρισμού, τεράστιου δημόσιου χρέους και απότομης ανόδου των αποδόσεων στα ομόλογα μετά το τέλος της εποχής των αρνητικών επιτοκίων από την Bank of Japan. Οι αγορές απλώς αντανακλούν αυτή τη νέα πραγματικότητα.
Η ανησυχία δεν περιορίζεται εντός Ιαπωνίας. Υπάρχουν ενδείξεις ότι και οι ΗΠΑ παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, φοβούμενες μετάδοση της αστάθειας στις αγορές ομολόγων. Ωστόσο, ακόμη και μια συντονισμένη παρέμβαση Ιαπωνίας–ΗΠΑ δύσκολα θα είχε διαρκές αποτέλεσμα αν δεν αλλάξουν τα θεμελιώδη δεδομένα.
Η ειρωνεία είναι προφανής: για χρόνια η Ιαπωνία επιδίωκε ένα πιο αδύναμο γεν για να ενισχύσει τις εξαγωγές της. Σήμερα, που το πέτυχε, ανησυχεί για τις συνέπειες. Οι αγορές, όμως, δεν ξεχνούν και δεν πείθονται από δηλώσεις. Αν η Ιαπωνία θέλει σταθερό νόμισμα, θα πρέπει πρώτα να αντιμετωπίσει τις αιτίες της αστάθειας, όχι τα συμπτώματα.
