Σε μία εξέλιξη με έντονο γεωπολιτικό και οικονομικό αποτύπωμα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την επίτευξη συμφωνίας με την Κίνα για την άμεση προμήθεια σπάνιων γαιών και κρίσιμων μαγνητών που χρησιμοποιούνται ευρέως στους τομείς της άμυνας και της αυτοκινητοβιομηχανίας. Η συμφωνία, που επιτεύχθηκε στο πλαίσιο διήμερων διαπραγματεύσεων στο Λονδίνο, χαρακτηρίζεται από την Ουάσινγκτον ως «ολοκληρωμένη» και από τον ίδιο τον Τραμπ ως «μεγάλη νίκη και για τις δύο χώρες».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, υπογράμμισε ότι «η σχέση είναι πλέον τελειωμένη» και πρόσθεσε με νόημα: «ΠΑΙΡΝΟΥΜΕ 55% σε δασμούς, Η ΚΙΝΑ ΜΟΝΟ 10%». Παρότι δεν διευκρίνισε αν η αναφορά του αφορά σε μέσο όρο δασμών ή σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, η δήλωση αποτέλεσε σαφές μήνυμα προς το εκλογικό του ακροατήριο ότι οι ΗΠΑ επανέρχονται ως ρυθμιστής στις εμπορικές ισορροπίες.
Η συμφωνία προβλέπει ότι το Πεκίνο θα παρέχει άμεσα ποσότητες σπάνιων γαιών στις ΗΠΑ, διασφαλίζοντας τη ροή κρίσιμων πρώτων υλών για την αμερικανική βιομηχανία. Σε αντάλλαγμα, η Ουάσινγκτον θα επιτρέψει την πρόσβαση Κινέζων φοιτητών στα αμερικανικά πανεπιστήμια, ενέργεια που είχε περιοριστεί την τελευταία διετία λόγω εντάσεων.
Η συμφωνία, σύμφωνα με τον Τραμπ, αναμένεται να επικυρωθεί επισήμως μετά από απευθείας επικοινωνία με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε την πρόθεσή του να εργαστεί στενά με τον Σι για την ενίσχυση του εμπορίου και την άρση εμποδίων, χαρακτηρίζοντας την προοπτική ως «ένα μεγάλο WIN για όλους».
Ο υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ Χάουαρντ Λούτνικ, σε δηλώσεις του μετά το πέρας των συνομιλιών, επιβεβαίωσε ότι οι δύο χώρες κατέληξαν σε ένα πλαίσιο εφαρμογής της λεγόμενης «συναίνεσης της Γενεύης», που είχε τεθεί σε κίνηση με αφορμή τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ των δύο ηγετών την προηγούμενη εβδομάδα. Από την πλευρά της Κίνας, ο υφυπουργός Εμπορίου και εκπρόσωπος στις διεθνείς διαπραγματεύσεις Λι Τσενγκάνγκ επιβεβαίωσε την πρόοδο, μιλώντας για «ουσιαστική πρόοδο προς την αποκλιμάκωση».
Οι σπάνιες γαίες βρίσκονταν στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Κίνας τους τελευταίους μήνες, καθώς η Κίνα είχε επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές συγκεκριμένων ορυκτών σε απάντηση στις νέες κυρώσεις της Ουάσινγκτον. Οι εν λόγω πρώτες ύλες θεωρούνται στρατηγικής σημασίας για την κατασκευή ηλεκτρικών κινητήρων, πυραυλικών συστημάτων, ακόμα και ανεμογεννητριών.
Η Κίνα παραμένει ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού σπάνιων γαιών, παράγοντας περίπου το 60% της παγκόσμιας παραγωγής και επεξεργάζοντας σχεδόν το 90% των υλικών αυτών. Η μονοπώληση της παραγωγικής διαδικασίας είχε προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Ουάσινγκτον, ειδικά ενόψει της μετάβασης σε πράσινες τεχνολογίες.
Οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν έντονα στη δημοσιοποίηση της συμφωνίας, με τις τιμές του πετρελαίου να σημειώνουν απότομη άνοδο. Το Brent, με λήξη τον Αύγουστο, ενισχύθηκε κατά ένα δολάριο το βαρέλι, φτάνοντας τα 67,87 δολάρια, με την άνοδο να φτάνει το 1,8% ενδοσυνεδριακά. Η αντίδραση αυτή αντικατοπτρίζει τις προσδοκίες για σταθεροποίηση στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και μείωση του κινδύνου για τον παγκόσμιο πληθωρισμό.
Παρά τις θετικές ανακοινώσεις, αναλυτές κρατούν επιφυλάξεις για τη βιωσιμότητα της συμφωνίας, θυμίζοντας τα αλλεπάλληλα πισωγυρίσματα στις εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών. Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον είναι κατά πόσο η «νέα εποχή συνεργασίας» που περιγράφει ο Τραμπ θα αποδειχθεί σταθερή ή θα υπονομευτεί από εσωτερικές πολιτικές πιέσεις και γεωπολιτικές τριβές. Το μόνο βέβαιο, προς το παρόν, είναι ότι το θέμα των σπάνιων γαιών ήρθε για να μείνει στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής και οικονομικής στρατηγικής.
