Την επιβολή πρόσθετου δασμού ύψους 10% ανακοίνωσε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, σε χώρες που —όπως είπε— «ευθυγραμμίζονται με τις αντιαμερικανικές πολιτικές του BRICS». Η δήλωση έγινε μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα Truth Social το βράδυ της Κυριακής, εν μέσω της ετήσιας συνόδου του BRICS που διεξάγεται φέτος στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας.
Η συγκεκριμένη απειλή κλιμακώνει τις ήδη τεταμένες εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ με αναδυόμενες οικονομίες, ενώ προκαλεί νέες ανησυχίες στις παγκόσμιες αγορές. Ο Τραμπ δεν διευκρίνισε ποια πολιτική των BRICS θεωρεί “αντιαμερικανική”, όμως οι αναλυτές εκτιμούν ότι αναφέρεται στη διακηρυγμένη πρόθεση του μπλοκ να απομακρυνθεί από τη “μονοκρατορία του δολαρίου” και να δημιουργήσει έναν εναλλακτικό θεσμικό άξονα στον παγκόσμιο οικονομικό χάρτη.
Απάντηση των BRICS με κριτική στις αμερικανικές μονομερείς ενέργειες
Οι ηγέτες των BRICS απάντησαν με κοινή δήλωση στην οποία εκφράζουν “σοβαρή ανησυχία” για την αύξηση μονομερών δασμών και περιοριστικών εμπορικών μέτρων. Αν και δεν αναφέρουν ευθέως τις Ηνωμένες Πολιτείες, το μήνυμα ήταν ξεκάθαρα στοχευμένο: “Η αδικαιολόγητη αύξηση αμοιβαίων δασμών παραβιάζει τους κανόνες του ΠΟΕ και επιδεινώνει τις παγκόσμιες ανισότητες”.
Η δήλωση αυτή φαίνεται να εξόργισε τον Τραμπ, ο οποίος έσπευσε να ανακοινώσει αντίποινα. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά: “Οποιαδήποτε χώρα συντάσσεται με τις αντιαμερικανικές πολιτικές του BRICS θα επιβαρύνεται με επιπλέον δασμό 10%. Δεν θα υπάρξουν εξαιρέσεις.”
Ασάφεια ως προς την εφαρμογή – Αντιδράσεις από Κίνα
Το πώς θα προσδιορίζεται αν μια χώρα “ευθυγραμμίζεται” με το BRICS παραμένει ασαφές. Ο πρώην διαπραγματευτής εμπορίου των ΗΠΑ, Στίβεν Όλσον, σχολίασε ότι ο όρος “αντιαμερικανικές πολιτικές” πιθανώς παραπέμπει στην πρόθεση των BRICS να υπονομεύσουν τον παγκόσμιο ρόλο των ΗΠΑ. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι “το ποιος θεωρείται ευθυγραμμισμένος είναι ασαφές και υποκειμενικό”.
Αντίδραση ήρθε και από το Πεκίνο, με εκπρόσωπο του κινεζικού ΥΠΕΞ να δηλώνει: “Η Κίνα αντιτίθεται στη χρήση δασμών ως εργαλείο εξαναγκασμού. Οι εμπορικοί πόλεμοι δεν εξυπηρετούν κανέναν.”
Αντίστροφη μέτρηση για τους νέους δασμούς
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη ανακοινώσει από τον Απρίλιο την επιβολή γενικευμένων δασμών, με ισχύ από 1η Αυγούστου για χώρες που δεν θα έχουν καταλήξει σε διμερή συμφωνία. Το Σαββατοκύριακο, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, επιβεβαίωσε ότι οι επιστολές προς τις χώρες-εταίρους θα αρχίσουν να αποστέλλονται τη Δευτέρα, περιγράφοντας τα ειδικά ποσοστά και τα περιθώρια εξαίρεσης.
“Δεν πρόκειται για νέα προθεσμία. Είναι η τελική ημερομηνία. Όσοι θέλουν να κινηθούν γρήγορα, μπορούν. Όσοι όχι, ας προετοιμαστούν για τους νέους όρους,” δήλωσε ο Μπέσεντ στην εκπομπή “State of the Union” του CNN.
Το BRICS μεγαλώνει – και συγκρούεται
Το BRICS, που πλέον περιλαμβάνει 11 μέλη (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος, ΗΑΕ, Αιθιοπία, Ινδονησία και Ιράν), προσπαθεί να ενισχύσει τη φωνή των χωρών του “Παγκόσμιου Νότου”. Ο φετινός οικοδεσπότης, η Βραζιλία, δεν σχολίασε δημόσια την απειλή του Τραμπ, ωστόσο η παρουσία ηγετών όπως ο Ρώσος Βλαντιμίρ Πούτιν (μέσω διαδικτύου λόγω εντάλματος) και ο Κινέζος πρωθυπουργός Λι Τσιανγκ, δίνει σαφές γεωπολιτικό στίγμα.
Καμπανάκι στις αγορές
Οι εξελίξεις αυτές επιτείνουν την ανησυχία στις διεθνείς αγορές, που ήδη παρακολουθούν με προσοχή τη στάση των ΗΠΑ στο εμπόριο. Οι νέοι δασμοί, αν εφαρμοστούν όπως περιγράφονται, ενδέχεται να προκαλέσουν επιβράδυνση στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και νέα ένταση στον πληθωρισμό.
Η εμπορική αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και BRICS μόλις κλιμακώθηκε — και οι συνέπειες φαίνονται έτοιμες να ξεπεράσουν τα σύνορα του εμπορίου.
