Η τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς προχωρά στη ρευστοποίηση περίπου 130 αμοιβαίων κεφαλαίων που διαχειρίζονταν επτά εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίου, με το συνολικό ενεργητικό τους να ξεπερνά τα 890 δισ. τουρκικές λίρες, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 18 δισ. δολάρια. Η διαδικασία παρατάθηκε από τους τρεις στους έξι μήνες και την επίβλεψη ανέλαβαν δύο μεγάλες τουρκικές τράπεζες, ενώ παράλληλα παγώθηκαν περιουσιακά στοιχεία στελεχών σε εννέα σχήματα του κλάδου.
Πώς ξεκίνησε η κρίση ρευστότητας
Στη ρίζα του προβλήματος βρίσκεται η υπερσυγκέντρωση θέσεων σε μετοχές με πολύ μικρή διασπορά, δηλαδή σε τίτλους όπου ελάχιστο ποσοστό του μετοχικού κεφαλαίου διαπραγματεύεται ελεύθερα. Όταν ο επόπτης θέσπισε στα τέλη Αυγούστου κανόνες που υποχρέωναν τα αμοιβαία κεφάλαια να μειώσουν αυτές τις συγκεντρωμένες θέσεις, οι διαχειριστές αναγκάστηκαν να πουλήσουν σε μια αγορά χωρίς βάθος. Οι πωλήσεις έριξαν τις αποτιμήσεις, οι αποτιμήσεις προκάλεσαν νέα αιτήματα εξόδου και ο κύκλος αυτοτροφοδοτήθηκε. Μέσα σε μία μόνο ημέρα οι εκροές από τουρκικά αμοιβαία κεφάλαια υπολογίστηκαν κοντά στο ένα δισεκατομμύριο δολάρια, ενώ μία εταιρεία διαχείρισης ανακοίνωσε ότι δεν μπόρεσε να ικανοποιήσει εμπρόθεσμα μέρος των αιτημάτων εξαγοράς.
Η αντίδραση της αγοράς και του επόπτη
Στις 17 Σεπτεμβρίου ο δείκτης BIST 100 υποχώρησε σχεδόν 6% και ενεργοποιήθηκε ο αυτόματος μηχανισμός διακοπής της διαπραγμάτευσης, πριν ανακτήσει περίπου 2,2% μετά τις ανακοινώσεις των αρχών. Πέρα από τη ρευστοποίηση των αμοιβαίων κεφαλαίων, ο επόπτης επέβαλε διετείς απαγορεύσεις συναλλαγών σε δεκάδες πρόσωπα και ανοίγει ο δρόμος για ποινικές διαδικασίες σε βάρος υπόπτων για χειραγώγηση. Εξετάζεται επίσης η συγκέντρωση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων σε ένα κοινό όχημα, ώστε να αποζημιωθούν οι μεριδιούχοι που έμειναν χωρίς πρόσβαση στα χρήματά τους.
Τι σημαίνει πρακτικά για τον επενδυτή
Το τουρκικό επεισόδιο είναι χρήσιμο μάθημα και για όποιον επενδύει από την Ελλάδα, ακόμη κι αν δεν έχει καμία θέση σε τουρκικά στοιχεία. Πρώτον, η ρευστότητα δεν είναι δεδομένη. Ένα αμοιβαίο κεφάλαιο που δίνει καθημερινή αποτίμηση μπορεί να κατέχει τίτλους που δεν πωλούνται καθημερινά, και η διαφορά αυτή εμφανίζεται ακριβώς τη στιγμή που όλοι θέλουν να βγουν. Δεύτερον, η υπερσυγκέντρωση σε λίγους τίτλους με μικρή διασπορά μεγαλώνει τις αποδόσεις στα καλά χρόνια και τις εξαφανίζει σε μία εβδομάδα. Τρίτον, η εποπτική παρέμβαση μπορεί να είναι σωστή και συγχρόνως να λειτουργήσει ως πυροκροτητής, οπότε ο κίνδυνος κανονιστικών αλλαγών αξίζει να μετράται και αυτός. Ο πρακτικός έλεγχος για κάθε θέση σε αμοιβαίο κεφάλαιο είναι απλός, ποια είναι η σύνθεση του χαρτοφυλακίου, πόσο εύκολα ρευστοποιούνται οι θέσεις του και πόσο συγκεντρωμένο είναι σε λίγα ονόματα.
Το παρόν έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή ή σύσταση αγοράς ή πώλησης.
Πηγές στοιχείων, ανακοινώσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς της Τουρκίας και στοιχεία του Χρηματιστηρίου της Κωνσταντινούπολης.
