Μελέτη οικονομολόγων της Federal Reserve δείχνει ότι τα μεγάλα hedge funds είχαν, με στοιχεία Σεπτεμβρίου 2025, συνολική μεικτή έκθεση 4 τρισ. δολαρίων σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα, από τα οποία 2,4 τρισ. σε θέσεις αγοράς και 1,6 τρισ. σε θέσεις πώλησης. Η έκθεση αυτή αντιστοιχεί σε 8,5% του συνόλου των αμερικανικών κρατικών τίτλων, από 4,5% στις αρχές του 2023. Με το δεκαετές να ξεπερνά το 5%, το μέγεθος των θέσεων αυτών αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Τι είναι το basis trade
Η στρατηγική είναι απλή στη σύλληψη. Το fund αγοράζει το φυσικό ομόλογο και πουλά ταυτόχρονα το αντίστοιχο συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης, κερδίζοντας τη μικρή διαφορά τιμής ανάμεσα στα δύο. Επειδή η διαφορά είναι ελάχιστη, το κέρδος προκύπτει μόνο με πολύ μεγάλη μόχλευση. Το ομόλογο δίνεται ως ενέχυρο για βραχυπρόθεσμο δανεισμό μέσω repo με σχεδόν μηδενικό περιθώριο ασφάλισης, και με τα δανεικά αγοράζονται κι άλλα ομόλογα.
Τα μεγέθη
Σύμφωνα με τη Fed, το basis trade έφτασε περίπου τα 830 δισ. δολάρια, δηλαδή το 35% των θέσεων αγοράς και ένα ιστορικά υψηλό 3,5% των ομολόγων που κρατά ο ιδιωτικός τομέας. Ο δανεισμός των funds μέσω repo ανήλθε σε 3 τρισ. δολάρια. Ακραία είναι και η συγκέντρωση, με τα 50 μεγαλύτερα funds να ελέγχουν περίπου το 90% της έκθεσης, από 84% το 2023. Η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών προσθέτει ότι μια δεύτερη συναφής στρατηγική, που εκμεταλλεύεται τη διαφορά ανάμεσα σε ομόλογα και συμβόλαια ανταλλαγής επιτοκίων, έφτασε στο δεύτερο τρίμηνο του 2025 τα 631 δισ. δολάρια, από 281 δισ. στις αρχές του 2022.
Πού βρίσκεται ο κίνδυνος
Ο κίνδυνος δεν είναι η ίδια η στρατηγική αλλά η ταχύτητα με την οποία μπορεί να ξετυλιχθεί. Όταν η μεταβλητότητα αυξάνεται, οι δανειστές ζητούν μεγαλύτερα περιθώρια ασφάλισης και τα funds αναγκάζονται να πουλήσουν ομόλογα ταυτόχρονα. Τον Απρίλιο του 2025, μετά την ανακοίνωση δασμών, θέσεις 60 δισ. δολαρίων έκλεισαν βίαια και η αντίστοιχη στρατηγική ανταλλαγών συρρικνώθηκε κατά 11% μέσα σε λίγες συνεδριάσεις.
Τι σημαίνει πρακτικά
Για τον ιδιώτη επενδυτή δεν προκύπτει κάποια άμεση ενέργεια, προκύπτει όμως ένα χρήσιμο συμπέρασμα. Η αγορά αμερικανικών ομολόγων, που θεωρείται το πιο ασφαλές και ρευστό σημείο του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, στηρίζεται σήμερα σε σημαντικό βαθμό σε μοχλευμένους παίκτες με βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση. Αυτό σημαίνει ότι σε περιόδους έντασης, όπως μια απροσδόκητη απόφαση της Fed ή ένα ενεργειακό σοκ, οι αποδόσεις μπορούν να κινηθούν πολύ πιο απότομα από όσο δικαιολογούν τα οικονομικά δεδομένα. Η μεταβλητότητα στα ομόλογα δεν είναι πλέον εξαίρεση, είναι δομικό χαρακτηριστικό της αγοράς.
Πηγές, Federal Reserve, Bank for International Settlements.
Το παρόν έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή ή σύσταση αγοράς ή πώλησης.
